.png)
ROMANICA: Rimska baština kao prostor saradnje i povezivanja sa zajednicom
Izvor, foto: UCG
Početna konferencija projekta „ROMANICA – Rimska baština u prekograničnom regionu: povezivanje prošlosti i sadašnjosti“ koji okuplja šest partnerskih institucija iz Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Crne Gore održana je u Podgorici u hotelu Crowne Plaza.
Konferencija je bila posvećena predstavljanju zajedničkih aktivnosti na istraživanju, zaštiti i interpretaciji rimskog nasljeđa, sa posebnim naglaskom na primjenu digitalnih tehnologija, razvoj održivog kulturnog turizma i uključivanje lokalnih zajednica.
Skup je organizovao Centar za arheologiju Instituta za interdisciplinarne i multidisciplinarne studije Univerziteta Crne Gore (UCG).
Predstavljene su aktivnosti projekta koje povezuju naučna istraživanja i konzervaciju sa savremenom interpretacijom i približavanjem arheološkog nasljeđa javnosti.
Program je obuhvatio rimske lokalitete u sve tri partnerske zemlje, dok je popodnevna sesija bila posvećena zaštiti, prezentaciji i turističkoj valorizaciji rimske baštine Budve, posebno rimskih termi.
Učesnike su pozdravili profesor Nedeljko Latinović, koordinator Instituta za interdisciplinarne i multidisciplinarne studije UCG, Lejla Jusić, direktorica Kancelarije za projekte UCG, i Vlado Ivanović, potpredsjednik Opštine Budva.
Projekat su predstavili profesor Igor Borzić, koordinator projekta ispred vodećeg partnera Sveučilišta u Zadru, i profesor Darko Kovačević, koordinator projekta ispred Centra za arheologiju Instituta za interdisciplinarne i multidisciplinarne studije UCG.
Profesor Latinović naglasio je da rimsko nasljeđe svjedoči o prostoru koji je vijekovima povezivao ljude, gradove i kulture.
Cilj projekta, kako je istakao, nije samo istraživanje i zaštita pojedinačnih lokaliteta, već njihovo povezivanje u zajedničku priču koja doprinosi obrazovanju, kulturnoj razmjeni i regionalnoj saradnji.
Jusić je ukazala na značaj razmjene znanja i iskustava među partnerima i zajedničkog razvoja sadržaja kojima će baština biti približena javnosti.
Posebna pažnja posvećena je rimskim termama u Starom gradu Budve.
Potpredsjednik Opštine Budva Vlado Ivanović najavio je aktivnosti na konzervaciji lokaliteta, njegovom infrastrukturnom prilagođavanju i razvoju kvalitetnih i pristupačnih interpretativnih sadržaja, kako bi terme postale prostor koji građani i posjetioci mogu ne samo da obiđu već i da razumiju i dožive.
-Želimo da prošlost bude dostupna sadašnjosti-istakao je Ivanović, ukazujući i na značaj jačanja kapaciteta Opštine Budva za upravljanje kulturnim nasljeđem i uključivanje različitih grupa građana u kulturni život grada.
Borzić je objasnio da će se postojeća saznanja o rimskim lokalitetima dopunjavati primjenom savremenih neinvazivnih istraživanja, digitalnog kartiranja i skeniranja podvodnih arheoloških nalazišta.
Rezultati terenskog rada i njihove analize poslužiće kao osnova za dalja naučna istraživanja, ali i za razvoj sadržaja koji će posjetiocima približiti život, prostor i nasljeđe rimskog perioda.
Značaj povezivanja istraživanja i javne prezentacije posebno je istakao Kovačević, naglašavajući da učešće u projektu treba da doprinese pozicioniranju arheologije u akademskom sistemu Univerziteta Crne Gore kroz razvoj kapaciteta Centra za arheologiju.
-Vjerujem da nasljeđe ima smisla samo kada pripada ljudima-poručio je Kovačević.
Istakao je da je želja projektnog tima da arheologija izađe iz depoa, laboratorija i stručnih časopisa i postane dio svakodnevnog iskustva Podgorice i Budve.
U izlaganju o rimskom nasljeđu Crne Gore, profesor Marijan Premović, rukovodilac Studijskog programa Istorija na Filozofskom fakultetu UCG, naglasio je da se njegova istorijska vrijednost razumije kroz odnose među gradovima, ruralnim prostorima i pomorskim komunikacijama.
Stručni program obuhvatio je teme konzervacije i interpretacije arheološkog nasljeđa, istraživanja i turističke valorizacije lokaliteta Stržanj, antičke luke i rimskog ruralnog imanja u Bošani, kao i uloge Biograda na Moru u interpretaciji rimske baštine.
Izlaganja su održali Mladen Pešić, direktor Međunarodnog centra za podvodnu arheologiju u Zadru, profesor Igor Borzić sa Sveučilišta u Zadru, Helena Lučić iz Franjevačkog muzeja Tomislavgrad i Maja Bašić iz Grada Biograda na Moru.
Popodnevna sesija bila je posvećena rimskoj baštini Budve, o kojoj je govorio arheolog i istoričar Roberto Golović.
O konzervaciji i prezentaciji rimskih termi u Starom gradu Budve govorila je arhitekta Nikolina Ražnatović, a Luka Mihajlović iz Kancelarije za projekte Opštine Budva predstavio je aktivnosti Opštine na projektu.
Darko Kovačević predstavio je aktivnosti Centra za arheologiju, kao i digitalne tehnologije u prezentaciji rimske podvodne kulturne baštine Budve.
Projekat ROMANICA sprovodi se u okviru programa Interreg VI-A IPA CBC Hrvatska – Bosna i Hercegovina – Crna Gora.
Realizacija je počela u junu 2026. godine i traje dvije godine. Vodeći partner je Sveučilište u Zadru – Odjel za arheologiju, a projektni partneri su Grad Biograd na Moru, Međunarodni centar za podvodnu arheologiju u Zadru, Franjevački muzej Tomislavgrad, Univerzitet Crne Gore – Centar za arheologiju Instituta za interdisciplinarne i multidisciplinarne studije i Opština Budva.
Ukupna vrijednost projekta iznosi 1.836.681 eura, od čega je 1.561.179 eura obezbijeđeno iz IPA III CBC fonda Evropske unije.
.jpg)