.jpg)
Grgić: Kineska infrastruktura kao novi model razvoja Balkana
Izvor, foto: PR pres servis
U okviru druge međunarodne konferencije Crnogorskog udruženja za političke nauke (MoPSA) „Demokratizacija i izgradnja države“ predstavljena je knjiga „Chinese Infrastructure Diplomacy in the Balkans“, dr Mladena Grgića, koja analizira kako su kineske infrastrukturne investicije promijenile ekonomske i političke odnose na Balkanu i otvorile alternativu zapadnim modelima razvoja.
Grgić je istakao da se Kinom i kineskom ekonomijom bavi od početka svoje akademske karijere, prvo kroz analizu kinesko-ruskih ekonomskih odnosa, a kasnije kroz istraživanje velikih infrastrukturnih projekata širom svijeta.
Posebno se fokusirao na projekte u Crnoj Gori i regionu, radeći i na provjeri studija izvodljivosti i ekonomskih analiza za infrastrukturne investicije.
Prema njegovim riječima, knjiga nije samo o kineskim ulaganjima, već prvenstveno o razvoju država Balkana i sudaru različitih ekonomskih modela.
Naveo je da je dominantni neoliberalni model razvoja podrazumijevao da velike infrastrukturne projekte odobravaju međunarodne finansijske institucije na osnovu strogo ekonomskih i finansijskih kriterijuma.
Kao primjer naveo je auto-put u Crnoj Gori, podsjećajući da je država dugo pokušavala da obezbijedi finansiranje za prvi auto-put, ali da međunarodne finansijske institucije nijesu bile spremne da podrže projekat jer nije bio ocijenjen kao ekonomski isplativ.
-Tehničke institucije nijesu razumjele političke, simboličke i razvojne potrebe infrastrukturnih projekata u ovom dijelu Evrope-rekao je Grgić.
On smatra da je Kina ponudila drugačiji model razvoja, u kojem infrastrukturni projekti nijesu vođeni isključivo profitom, već političkim i strateškim interesima države.
Kroz inicijativu „16+1“ i fondove za infrastrukturu, Kina je, kako je naveo, postala alternativa zapadnim finansijskim institucijama.
Govoreći o kineskom modelu, Grgić ga je opisao kao „Pekinški konsenzus“, suprotan „Vašingtonskom konsenzusu“, jer državama omogućava kombinovanje neoliberalnih pravila i državnog razvoja.
Autor je govorio i o ulasku kineskih građevinskih kompanija na evropsko tržište.
Podsjetio je da kineske firme u početku nijesu uspjele da posluju prema pravilima Evropske unije, navodeći primjer neuspjelog projekta auto-puta u Poljskoj 2009. godine.
Nakon toga, kineske kompanije su se okrenule državama kandidatima za članstvo u EU, poput Srbije, Sjeverne Makedonije i Crne Gore, gdje su godinama sticale iskustvo.
Kao prekretnicu označio je izgradnju Pelješkog mosta u Hrvatskoj, finansiranog evropskim sredstvima, gdje je kineska kompanija prvi put uspjela da dobije veliki projekat unutar EU.
Grgić smatra da kineske kompanije posluju po drugačijoj logici od evropskih, jer profit nije jedini cilj poslovanja.
-Za kineske kompanije prisustvo na tržištu ima i socijalnu i političku dimenziju-rekao je on.
Govoreći o političkim posljedicama kineskih infrastrukturnih projekata, Grgić je upozorio da bilateralni dogovori i izostanak klasičnih tendera često otvaraju prostor za politički povezane kompanije i preraspodjelu bogatstva kroz bliske veze sa vlastima.
Kao primjer naveo je projekte u Mađarskoj i Srbiji, uključujući i slučaj rekonstrukcije željezničke stanice u Novom Sadu, gdje je, prema njegovim riječima, veliki broj podizvođača bio povezan sa političkim strukturama.
Na kraju je ocijenio da svijet ulazi u novu ekonomsku fazu u kojoj neoliberalni model gubi dominaciju, dok države ponovo preuzimaju snažniju ulogu u ekonomiji.
-Ako Evropa ne obnovi sopstveni ekonomski model, izgubiće utakmicu, jer danas različiti akteri igraju po potpuno različitim pravilima-zaključio je Grgić.
Dr Mladen Grgić je diplomirao političke nauke, evropske studije i međunarodne odnose na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Bariju, gdje je odbranio diplomski rad „Odnosi između Crne Gore i Italije: od Berlinskog kongresa do Prvog svjetskog rata“.
Nakon toga je, uz stipendiju Vlade Italije, upisao magistarske studije na Univerzitetu u Bolonji, tokom kojih se, u dvogodišnjem programu, usavršavao u oblastima međunarodnih odnosa, međunarodnog prava i strateških studija te odbranio magistarski rad „Vojna analiza rata u Hrvatskoj“.
Zatim je prešao na master studije pri Katoličkom univerzitetu u Milanu, na postdiplomsku školu za upravljanje međunarodnim odnosima, sa fokusom na međunarodnu ekonomiju, finansije i menadžment, uz posebno interesovanje za kineske studije i odnose Kine i Rusije, što je bilo i tema njegovog master rada.
Po završetku studija praksu je započeo u Misiji OEBS-a u Bosni i Hercegovini, baveći se pitanjima prava manjina i ljudskih prava, potom je praksu nastavio u Savjetu Evrope u Strazburu, a pripravnički staž obavio u misiji UNHCR-a u Bosni i Hercegovini.
Nakon tih iskustava upisao je doktorski program i nastavio istraživanje u Briselu, u Evropskom institutu za azijske studije.
U okviru daljih istraživanja dobio je stipendiju Vlade Kine za naučni rad na Univerzitetu u Sjamenju (Xiamen), a po povratku dobija Fulbrajtovu stipendiju za angažman na Univerzitetu Kalifornije u Berkliju (UC Berkeley), gdje je izučavao savremenu kinesku politiku, ekonomiju, kao i političke i ekonomske odnose SAD-a i Kine.
U saradnji sa istraživačima sa vodećih američkih univerziteta, analizirao je velike kineske infrastrukturne projekte.
Doktorsku titulu iz oblasti međunarodne političke ekonomije stekao je na Pravnom fakultetu na Univerzitetu Pompeu Fabra u Barseloni, odbranivši disertaciju pod naslovom „Prodor Pekinga u jugoistočnu Evropu – kineske investicije u infrastrukturu na Balkanu i istraživanje slučaja autoputa u Crnoj Gori“.
Učestvovao je u programu Europaeum Scholar, koji okuplja 15 vodećih evropskih univerziteta, gdje se fokusirao na projekte usmjerene na unapređenje budućnosti Evrope.
Profesionalno je djelovao kao izvršni direktor međunarodne kompanije, direktor Agencije za investicije Crne Gore, te kao Savjetnik Predsjednika Crne Gore za ekonomiju i ekonomsku diplomatiju.
Takođe je bio član Upravnog odbora Američke privredne komore, kao i više vladinih savjetodavnih tijela.
- Tagovi:
- Mladen Grgić
- Promocija
- Infrastruktura
- Razvoj
- Kina
 (1) (2).png)
